रेमिट्यान्सपछि के? — फर्किएका हातलाई काम चाहिन्छ

विमानस्थलको आगमन कक्षमा उभिएर हेर्दा नेपालको अर्थतन्त्र बुझ्न सकिन्छ। तीन दशकदेखि त्यहाँबाट निस्कने र छिर्ने भीडले नै यो देशको बजेट, उपभोग र सपना धानेको छ।

अब त्यो भीडको दिशा फेरिँदै छ। मध्यपूर्वको अस्थिरताले धेरैलाई घर फर्कन बाध्य पारेको छ। प्रश्न सोझो छ: फर्किएपछि के?

सीप छ, बजार छैन

फर्किएका धेरैसँग निर्माण, वेल्डिङ, विद्युत् जडान र आतिथ्य क्षेत्रको वर्षौंको अनुभव छ। समस्या सीपको होइन, त्यो सीप किन्ने बजारको हो।

पुनर्निर्माणले त्यो बजार बनाउन सक्छ। ६९ किलोमिटर सडक, ३३ पुल, दर्जनौं जलविद्युत् आयोजना र हजारौं घर — यी सबै बनाउन हात चाहिन्छ। तर ठेक्का प्रणालीले प्रायः ठूला कम्पनीलाई मात्र देख्छ, फर्किएको कामदारलाई होइन।

गर्न सकिने कुरा

सीप प्रमाणीकरण एउटा सुरुवात हो। बाहिर दस वर्ष काम गरेको वेल्डरसँग नेपालमा मान्य प्रमाणपत्र हुँदैन, त्यसैले उसले फेरि सुरुदेखि सुरु गर्नुपर्छ। यो प्रणालीको कमजोरी हो, व्यक्तिको होइन।

दोस्रो, पुनर्निर्माणका ठेक्कामा स्थानीय श्रम प्रयोगको न्यूनतम अनुपात तोक्न सकिन्छ। तेस्रो, फर्किएकालाई सानो उद्यम सुरु गर्न धितोबिनाको कर्जा।

यी कुनै पनि नयाँ विचार होइनन्। तर नीति बन्ने र लागू हुने बीचको दूरी नै नेपालको सबैभन्दा लामो बाटो हो।